Być autorem (Zadanie TIK)

Dobra praktyka

  • Kategoria:

    Inne

  • Dodano:

    19.01.2015

1) Kiedy i z jaką grupą uczniów zrealizowałeś zadanie? [Pamiętaj by jego temat wpisać na górze, w polu „Tytuł”]

Zadanie TIK realizowałam od października do grudnia z uczniami klasy Va i zespołem teatralnym KOSZAŁKI – OPAŁKI w ramach miniprojektu „Być autorem”.

2) Jaką formę przyjęło Twoje Zadanie TIK (lekcja, miniprojekt) i dlaczego zdecydowałeś się na takie działanie?

W swojej pracy dużą wagę przywiązuję do aktywności twórczej. Przygotowując z uczniami przedstawienia teatralne, wykorzystuję dramę, która stanowi najlepszą inspirację do kreowania świata na scenie. Dlatego moi aktorzy czują się twórcami, są bowiem rzeczywistymi autorami swoich przedstawień.

W tym roku postawiłam sobie i dzieciom jeszcze jedno zadanie: rozbudzić u uczniów zainteresowanie językiem, a w szczególności mową gwarową, która współcześnie wychodzi z użycia - wymierają ludzie, którzy się nią posługiwali, a wśród dzieci i młodzieży z miejskich osiedli, jest zjawiskiem zupełnie nieznanym. Jest oczywiste, że jeśli nie będziemy o niej mówić, zostanie wkrótce zapomniana, a razem z nią ogromna część naszego dziedzictwa narodowego.

Ponieważ sama nigdy nie posługiwałam się tym językiem, postanowiłam poprosić o pomoc znawcę - autora książek napisanych gwarą, a jednocześnie ich wydawcę, właściciela wydawnictwa ALBUS - Waldemara Wierzbę.

Zgodnie z moimi oczekiwaniami, wraz z zaproszonym do współpracy autorem, uczniowie przeżyli prawdziwą przygodę z gwarą a także prześledzili proces tworzenia książki, a następnie przestrzegając reguł dotyczących praw autorskich, napisali własny scenariusz przedstawienia teatralnego, które pokazali na scenie.

Pierwsza prezentacja efektów pracy odbyła się w październiku podczas Światowego Dnia Zwierząt oraz konkursu „Godejma po naszymu”. Jednak na tym nie zakończyła się nasza przygoda. Cykl kontynuowany był w listopadzie i grudniu. Do teatralnych działań włączyli się uczniowie innych klas i teraz przygotowujemy kolejny spektakl, a jego prezentacja przewidziana jest na 26 marca podczas Dnia Teatru.

 

3) Czego mieli się nauczyć uczniowie? Podaj najważniejsze cele.

  • Dzięki projektowi uczniowie zrozumieli, na czym polega praca twórcza i jak ważne jest przestrzeganie praw autorskich, przekonali się, dlaczego nie wolno kopiować i przywłaszczać sobie cudzego autorstwa a także zrozumieli, czym jest plagiat.

  • Uczniowie poszerzyli swoją znajomość literatury, o teksty gwarowe. Rozwijali jednocześnie umiejętność posługiwania się katalogiem alfabetycznym, rzeczowym oraz katalogiem czytelni.

  • Ważnym celem było rozwijanie zainteresowań czytelniczych oraz rozbudzenie pasji odkrywania meandrów polszczyzny, w tym gwary, jako języka naszych przodków.

  • Szukając informacji na temat gwary, poszukując znaczenia niezrozumiałych wyrazów uczniowie stali się odkrywcami języka, ale również rozwijali umiejętności w zakresie posługiwania się technologią informacyjno – komunikacyjną. Posługiwali się nie tylko tradycyjnymi słownikami, ale również zasobami Internetu, obsługiwali komputer, dyktafon, stosowali aplikacje Programu Power Point.

  • Przygotowując spektakl, doskonalili czytanie ze zrozumieniem oraz czytanie z podziałem na role. Rozwijali umiejętność interpretacji tekstu, wyrażania emocji środkami werbalnymi a także ruchem, mimiką i ekspresją ciała.

  • Projekt wymagał podjęcia pracy twórczej. Uczniowie wchodzili w rolę autora tekstu i aktora. Odkrywając w sobie artystyczną duszę, wymyślali sceny oraz tworzyli tekst scenariusza spektaklu. W ten sposób poznali istotę tekstu dramatycznego, poszerzali słownictwo i rozwijali umiejętność redagowania zdań. Przygotowując przedstawienie, bogacili swój warsztat aktorski, wyobraźnię i zmysł estetyczny.

  • Praca nad projektem przybierała różnorodne formy aktywności. W ramach zadań podejmowanych zarówno grupowo, jak i indywidualnie, uczniowie rozwijali swą osobowość, uzdolnienia i zainteresowania. Nabywali też umiejętności społeczne i interpersonalne. Uczyli się odpowiedzialności za siebie, innych. Zrozumieli, że trzeba wywiązywać się ze swych zobowiązań ponieważ ten projekt to zbiorowe wyzwanie i efekty pracy zespołu zależą od indywidualnego podejścia oraz zaangażowania poszczególnych jego członków.

4) Do jakiego punktu/obszaru lub punktów/obszarów Kodeksu odnosiło się Twoje zadanie? [Jakie rozwijało umiejętności związane z wykorzystaniem nowoczesnych technologii w Waszej szkole?]

Zadanie odnosiło się do punktu 3. dotyczącego szanowania praw autorskich: „Nie kradnij i nie daj się okraść!” Uczniowie uczyli się, jak zgodnie z prawem korzystać z dostępnych w sieci materiałów i tekstów literackich oraz jak dzielić się z innymi własną twórczością.

5) Jak krok po kroku przebiegały same zajęcia? [Opisz w kilku punktach, na czym dokładnie polegała praca uczniów. Możesz przytoczyć polecenia i instrukcje do zadań. Opis powinien być na tyle szczegółowy, by umożliwić innym powtórzenie działania.]

Zadanie TIK było realizowane etapami.

Etap I  Przygotowania

Aby rozbudzić motywację uczniów do działań i zainteresować ich tematyką gwarową, zaproponowałam członkom zespołu teatralnego Koszałki – Opałki udział w konkursie „Godejma po naszymu”. Choć nie mieli do tej pory z gwarą styczności i trochę ich to nowe wyzwanie przerażało, postanowili w konkursie wziąć udział. Wspólnie opracowaliśmy plan działania:

  1. Zdobyć informacje na temat gwary.
  2. Przejrzeć w Internecie i w bibliotece teksty napisane gwarą.
  3. Wykonać podręczny słowniczek mowy gwarowej, aby lepiej zrozumieć wybrany do konkursu tekst.
  4. Przełożyć tekst opowiadania na scenariusz teatralny.
  5. Pracować nad tekstem w ramach przydzielonej roli oraz całościowo zwracając uwagę na ekspresję słowa, mimikę i gesty.
  6. Ćwiczyć gwarową wymowę i akcent.
  7. Ćwiczyć ruch sceniczny.
  8. Przygotować rekwizyty, kostiumy i elementy scenografii.
  9. Opracować warstwę muzyczną przedstawienia.
  10. Wystawić sztukę dla szkolnej publiczności i zaprezentować ją podczas konkursu.

Pierwszym zadaniem, które sobie wyznaczyli uczniowie, było dowiedzieć się, czym jest gwara i poszukać odpowiedniego tekstu do prezentacji konkursowej. Podpowiedziałam im, że powinni zapoznać się również z sylwetką Starego Marycha - symbolem poznańskiej gwary oraz przeczytać choć niektóre opowiadania gwarowe ze zbioru pt. „Blubry Starego Marycha”. Zanim przystąpili do zdobywania informacji, dowiedzieli się, gdzie i jak szukać legalnych materiałów. Otrzymali wykaz wiarygodnych stron.

Na kolejnym spotkaniu podczas omawiania zgromadzonych informacji, ciekawostki wydały im się na tyle atrakcyjne, że postanowili podzielić się nimi z całą klasą i wykonali za pomocą aplikacji Power Point prezentację multimedialną pt. „Gwara poznańska – nasze dziedzictwo”.

Ostrzegłam, aby pamiętali o prawach autorskich i że w prezentacji  powinni zamieścić notatkę bibliograficzną. Odszukaliśmy stronę internetową poświęconą prawu autorskiemu: "Prawo autorskie? Ok! Moja przygoda z prawem autorskim" (data dostępu: 6.10.2014). Uczniowie nauczyli się cytować potrzebne informacje oraz podawać ich źródło. Zwróciłam też uwagę, iż powinni zadbać o własne prawa i  podpisać przygotowaną prezentację.

Etap II   Nawiązanie kontaktu z autorem tekstów gwarowych

Podczas penetracji zasobów Internetu, uczniowie natrafili na informacje dotyczące Waldemara Wierzby. Kilka miesięcy wcześniej odbył w naszym mieście spotkanie autorskie. Postanowiliśmy zaprosić go na zbliżającą się szkolną imprezę z okazji Światowego Dnia Zwierząt. Poprosiliśmy jednocześnie o ciekawy tekst, który moglibyśmy wystawić na scenie podczas konkursu gwarowego. Autor przyjął zaproszenie i przysłał nam tekst: pt. „Powrót Kundy do chaty zez lofrów”.

Opowiadanie było bardzo zabawne, ale liczne gwarowe określenia, nie były zrozumiałe przez uczniów. Trzeba więc było przetłumaczyć je. Posługując się słownikami internetowymi uczniowie wykonali mini słowniczki, a następnie rozpisali tekst na role oraz uzupełnili go o didaskalia. Dowiedzieli się przy okazji, że tworzą adaptację teatralną tekstu literackiego.

Rozpoczęły się żmudne przygotowania do występu. Realizowaliśmy ustalony na początku plan, ale ciągle rezultaty naszej pracy były mizerne, ponieważ nie byliśmy obyci z gwarą. Nasza nadzieja znowu spoczęła na Waldemarze Wierzbie, który podjął się przeprowadzić z Koszałkami-Opałkami 2-godzinne warsztaty gwarowe.

Etap III   Warsztaty gwarowe i występ

Podczas warsztatów z gwary pan Wierzba okazał się człowiekiem bardzo otwartym i miłym. Natychmiast wzbudził wielką sympatię dzieci, a jego pasja udzieliła się całej klasie. Wytłumaczył, jak ważna na scenie jest dykcja. Pod jego kierunkiem dzieci wykonały kilka ćwiczeń usprawniających aparat mowy i poprawiających artykulację wyrażeń gwarowych. Poznały też twórczość autora i dowiedzieli się wiele ciekawostek o jego życiu.

Następnie z okazji Światowego Dnia Zwierząt spotkał się z całą społecznością szkoły w kinie, gdzie zaprezentował kilka wierszy o zwierzętach. Wchodziły one w skład przygotowywanej do wydania książki dla dzieci. Pan Waldemar Wierzba przedstawił je używając języka gwarowego, co wzbudziło zdumienie zgromadzonych w sali kinowej uczniów z innych klas.

KOSZAŁKI – OPAŁKI pokazały po raz pierwszy swoje przedstawienie na scenie kinowej posługując się gwarą poznańską. Drugi występ łączył się z udziałem w konkursie „Godejma po naszymu”, podczas którego nasz teatr zdobył wyróżnienie.

Etap IV Praca twórcza

Spotkanie z autorem wywołało wiele pozytywnych wrażeń. Dzieci postanowiły napisać list z podziękowaniem za udzieloną pomoc. Korzystając z okazji zaprosiły pana Wierzbę na kolejne spotkanie. Wkrótce otrzymały odpowiedź. Autor postanowił pomóc w przygotowaniu następnego spektaklu i przysłał pierwszą scenę nowego scenariusza z propozycją, aby dzieci dopisały dalsze sceny. Obiecał też, że przyjedzie zobaczyć efekty ich pracy.

Dzieci ochoczo przystąpiły do wymyślania scenek dramowych, które miały złożyć się na dalszy ciąg akcji. Poszczególne grupy prezentowały swoje pomysły, a następnie spisały w formie scenariusza. Po wstępnej selekcji materiału powstał zarys spektaklu. Zatytułowaliśmy go: „Atrakcje spod wierzby”. Rozpoczęliśmy próby. W trakcie pracy nad przedstawieniem okazało się, że jeszcze musimy dopracować zakończenie, potrzebna była wyraźna pointa. W tej kwestii były poważne różnice zdań, ale w końcu doprowadziliśmy scenariusz do końca. Zaprosiliśmy więc autora I sceny, aby zobaczył całość.

Etap V Spotkanie autorskie i warsztaty teatralne

 Drugie spotkanie z Waldemarem Wierzbą zbiegło się w czasie z momentem wydania jego kolejnej książki: „Wuja Czechu, ciotka Mania i inne szpliny”. Była więc okazja, aby przeczytać jej fragmenty piękną, czystą gwarą w autorskim wykonaniu.

Dzieci dowiedziały się, jak wygląda proces tworzenia książki oraz jej wydawania, (od momentu narodzenia się pomysłu w głowie autora po dzień ukazania się jej w sprzedaży). Powrócił też temat praw autorskich. Nasz gość wyjawił, jak ważne dla niego są prawa autorskie, jak są one przestrzegane przez wydawnictwa oraz jakie są konsekwencje nieprzestrzegania prawa.

Aby uczniowie przekonali się o konieczności ich respektowania również w szkole, otrzymali zadanie dramowe - pokazać sytuację, w której dochodzi do łamania praw autorskich. Dzięki tym dramowym ćwiczeniom uczniowie przekonali się, że plagiat to oszustwo równoznaczne z kradzieżą dóbr materialnych.

Spotkanie z autorem zakończyło się podjęciem decyzji, że zespół weźmie udział w zbliżającym się XV Powiatowym Przeglądzie Teatrów Szkolnych.

Etap VI  Występ

Występ się udał, nasza praca zaowocowała ogromnym sukcesem. Podczas XV Powiatowego Przeglądu Teatrów Szkolnych zdobyliśmy Nagrodę Główną – Statuetkę Czarnej Księżniczki, 3 Nagrody Aktorskie, Nagrodę Dziecięcego Jury i Nagrodę Reżyserską.

 

 

6) Z jakich narzędzi TIK (programów, aplikacji, stron, itd.) oraz sprzętów korzystali uczniowie?

Podczas poszukiwania informacji na temat gwary, uczniowie skorzystali z następujących stron:

http://pl.wikipedia.org/wiki/Gwara_pozna%C5%84ska http://regionwielkopolska.pl/kultura-ludowa/gwara/podreczny-slownik-gwary-poznanskiej.html http://nzs.ue.poznan.pl/pierwszyraz/index.php/gwara-po-poznansku/ http://pl.wikipedia.org/wiki/Stanis%C5%82aw_Strugarek http://www.gloswielkopolski.pl/artykul/756437,juliusz-kubel-i-stary-marych-trzydziesci-lat-sumienia-miasta,id,t.html?cookie=1
http://biblioteka-szamotuly.pl/node/128
(data udostępnienia: 6.10.2014)

W celu zdobycia informacji na temat prawa autorskiego, wykorzystali link do oficjalnej strony Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego: http://www.prawoautorskie.gov.pl/ oraz korzystali ze strony: "Prawo autorskie? Ok! Moja przygoda z prawem autorskim"
(data udostępnienia: 6.10.2014).

Na temat licencji CC dowiedzieli się z filmu: Czym są licencje Creative Commons?   (data udostępnienia:26.02.2015)

Uczniowie obsługiwali komputer, dyktafon, korzystali z tablicy interaktywnej, stosowali aplikacje Programu Power Point.

 

7) Dlaczego wybrałeś akurat te aplikacje/narzędzia i jak uczniowie radzili sobie z ich wykorzystaniem?

Komputery były nieodzownym narzędziem podczas realizacji tych zadań. Dyktafon każdy niemal uczeń ma w swoim telefonie, więc to też nie stanowiło dla nich problemu. Wykorzystali go ucząc się wymowy wyrazów gwarowych.

Program Power Point był znany tylko niektórym uczniom, potrzebowali wskazówek i pomocy, której udzielił im nauczyciel informatyki.

 

 

8) Jakie były najtrudniejsze momenty i jak sobie z nimi poradziliście? O czym warto pamiętać, by następnym razem uniknąć podobnych problemów?

Przygotowanie spektaklu to bardzo trudne zadanie, wymaga wspólnego działania, odpowiedzialności i pełnego zaangażowania wszystkich członków zespołu. Po pierwszych tygodniach entuzjazmu i ogromnej kreatywności nadchodzi moment obniżenia motywacji. Uczniom wydaje się, że jeżeli umieją swoją rolę, to już zrobili wszystko, co do nich należało. Trudno im wytłumaczyć, że kolejne próby mają na celu dopracowanie całości, że na scenie ważny jest każdy szczegół, każdy gest i spojrzenie. W tym trudnym momencie pomagało mi wprowadzanie elementów zabawowych. Moi uczniowie nie są skażeni rutyną, a scenę traktują jako kolejne miejsce do zabawy. Mobilizująco na nich również działał autorytet gościa, którego przyjazd dopingował ich do zdwojonego wysiłku.

9) Co było według Ciebie najbardziej wartościowym elementem zajęć, który warto powtórzyć? Jakie masz wskazówki dla nauczycieli, którzy chcieliby skorzystać z twojego pomysłu?

Myślę, że warto podjąć tematykę związaną z prawem autorskim i gwarą. Sposób, w jaki połączyłam te dwie odrębne dziedziny, wydaje się być naturalną konsekwencją zaproszenia do współpracy autora książek gwarowych. Miałam wielkie szczęście, że trafiłam na osobę, która z taką życzliwością podjęła się tego zadania. Dzieci cieszyły się, że poznały pana Wierzbę, bardzo go polubiły, ochoczo pisały do niego listy, uznały go za swego przyjaciela. Warto zorganizować spotkanie z autorem, to mocno motywuje uczniów do działania i integruje zespół.

Cennym elementem projektu było włączenie uczniów do procesu tworzenia spektaklu i pisania scenariusza. Dzięki temu dzieci identyfikują się z dziełem, czują się artystami i autorami. Pracę nad przedstawieniem ułatwia zastosowanie dramy. To ona wyznacza kolejne sceny i przebieg akcji. Pomaga rozwiązać problemy z życia klasy. Jest to również najlepszy sposób kształtowania pozytywnych cech osobowości uczniów.

 

10) Jeśli w zadaniu zdecydowałeś się przeprowadzić działania związane z czytaniem/odkrywaniem, opisz na czym polegały, jak przebiegały i jak reagowali uczniowie.

Projekt „Być autorem” opiera się na czytaniu i odkrywaniu. Uczniowie szukali informacji w Internecie na temat gwary, czytali teksty napisane w tym języku i tłumaczyli znaczenie niezrozumiałych wyrazów szukając ich na stronach internetowych oraz w SŁOWNIKU GWARY WIELKOPOLSKIEJ  Waldemara Wierzby. Stali się w ten sposób  odkrywcami języka, tropicielami wcześniejszych postaci polskiej mowy.

Z czytaniem ze zrozumieniem mieli również do czynienia, kiedy tworzyli własne słowniczki mowy gwarowej na podstawie tekstu „Powrót Kundy do chaty zez lofrów” oraz kiedy pisali scenariusz swojej adaptacji teatralnej. Tę umiejętność rozwijali również przygotowując się do występów i czytali, by opanować pamięciowo tekst przedstawienia.

Odkryciem było poznanie autora tekstu, który okazał się zwyczajnym, ale jakże miłym człowiekiem, rozmawiał o interesujących sprawach, odkrył przed nimi świat twórców, ich problemy związane z prawem autorskim i wyrobił w nich przekonanie, że kopiowanie cudzych tekstów i przywłaszczanie sobie ich autorstwa  jest zachowaniem niegodnym człowieka.

Inne odkrycia dotyczą narzędzi, którymi się posługiwali realizując wyznaczone zadania. Jednym z nich było zastosowanie dyktafonu w telefonie do nauki poprawnej wymowy gwarowych wyrażeń. Dzięki temu odkryciu uczniowie coraz częściej stosują dyktafon do nauki angielskich czy niemieckich słówek, a słuchowcy do pamięciowego przygotowywania tekstów do recytacji.

11) Opis postaraj się uzupełnić o materiały do lekcji oraz efekty pracy w postaci zdjęć, filmów, prezentacji. Jeśli Twoi uczniowie prowadzą bloga – podaj link do materiału, w którym opisali tę lekcję.

Opowiadanie gwarowe pt. "Powrót Kundy do chaty zez lofrów" - autor: Waldemar Wierzba,

Scenariusz przedstawienia gwarowego "Powrót Kundy do chaty zez lofrów",

Scenariusz przedstawienia pt. "Atrakcje spod wierzby",

Prezentacja multimedialna pt. "Poznajemy gwarę poznańską",

Blog: "Dwójka tika z klasą"

Szkolna strona internetowa: http://sp2szamotuly.pl/